آشنایی با توان و قدرت موشک های بالستیک ایران
موشک های بالستیک ایران: موشک بالستیک Ballistic missile به موشکهایی میگویند که تا ارتفاع بسیار بالایی اوج میگیرند (که قسمتی از راه با موتور و مابقی راه را با استفاده از نیروی جاذبه زمین به سمت هدف میروند که مانند یک سقوط آزاد البته با هدایت صحیح است.
موشکهای بالستیک معمولاً ارتفاع بسیار بالایی میگیرند و برخی از موشکهای بالستیک که برد بسیار بالایی دارند حتی از جو زمین نیز خارج میشوند و با استفاده از ماشین ورود مجدد RV به جو بازمیگردند.
موشکهای مافوق صوت، میتوانند تسلیحات هسته ای را در مسیری پیچیده با بیش از پنج برابر سرعت صوت حمل کنند که رهگیری آنها را سخت میکند. موشکهای بالستیک دارای چنین ویژگی هستند.
موشک های بالستیک ایران
موشکهای بالستیک کوتاهبرد، موشکهای بالستیک میانبرد و موشکهای بالستیک دوربرد میتوانند در مسیری پیچیده به اهداف برسند. در این مطلب به معرفی مهمترین موشک های بالستیک ایران پرداخته شده. شایان ذکر است که این مجموعه تنها بخشی از موشک هایی است که توسط نیروی هوا فضای جمهوری اسلامی ساخته شده است.
موشکهای بالستیک کوتاهبرد (SRBM)
موشک بالستیک کوتاه برد ساخت ایران با برد حدود ۱۰۰۰ کیلومتر (۶۲۰ مایل) یا کمتر است که در درگیری های منطقه ای گذشته و احتمالی آینده، به دلیل فاصله کم برخی کشورها و هزینه نسبتا کم و سهولت پیکربندی، از آنها استفاده گردیده است.
ایران رسما دارای ۵ موشک بالستیک کوتاهبرد است:
موشک فاتح ۱۱۰: یک موشک برد کوتاه است که در اوایل دهه ۸۰ شمسی نسل اول این موشک رونمایی شد. برد نسل اول این موشک حدود ۲۰۰ کیلومتر اعلام شده بود.
خلیج فارس یک موشک بالستیک ضد کشتی، سوخت جامد تک مرحلهای، مافوق صوت با برد ۳۰۰ کیلومتر است که بر اساس موشک فاتح ۱۱۰ طراحی و ساخته شدهاست. این موشک با یک کلاهک انفجاری ۶۵۰ کیلوگرمی تجهیز شده که از ترکیبی از سیستمهای هدایت بهره میبرد که از رهگیری آن جلوگیری شود.
این موشک در فوریه ۲۰۱۱ رونمایی شد.
موشک فاتح ۳۱۳: یک موشک بالستیک کوتاه برد با سوخت جامد است که در ۲۱ اوت ۲۰۱۵ رونمایی شد. موشک فاتح-۳۱۳ جدیدترین مدل از خانواده موشکی فاتح است. تقریباً مشابه نسل قبلی فاتح-۱۱۰ است، اما از سوخت جدید و بدنه کامپوزیت استفاده می کند. این تغییرات برد را از ۳۰۰ کیلومتر فاتح-۱۱۰ به ۵۰۰ کیلومتر افزایش داد.
شهاب ۱ در برنامه موشکهای کوتاه برد ایران قرار دارد. این موشک که دارای برد ۳۰۰ کیلومتر است در دوران جنگ ایران و عراق، به ایران امکان هدف قراردادن بغداد را میداد. ایران ساختن موشک شهاب ۱ را بین سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۳، آغاز کرد و هماکنون تولیدکننده رسمی این موشک به حساب میآید.
شهاب ۲: موشکی ایرانی است که جانشین موشک شهاب ۱ به حساب میآید. این موشک از نوع موشکهای اسکاد-سی است و برای نخستین بار در سال ۱۳۶۹ با موفقیت آزمایش شد.
موشکهای بالستیک میانبرد (MRBM)
موشک سجیل از جمله موشک های بالستیک میان برد ایران است. برخی آنرا برترین موشک بالستیک ایرانی می دانند. سجیل اولین موشک دوربرد سوخت جامد ایران است.
برد سجیل نیز ۲۰۰۰ کیلومتر عنوان و تاکنون در دو نمونه سجیل ۱ و ۲ معرفی شده که خود نشانگر تلاش صنایع مربوطه برای بهسازی آن است. این به دلیل سامانه پرتاب متحرک با قابلیت حمل موشک آماده پرتاب است. این موشک به دلیل استفاده از سوخت جامد به سرعت و ظرف چند دقیقه آماده پرتاب می شود.
موشک شهاب ۳ در ادامه روند توسعه موشک های شهاب-۱ و ۲ و با رویکرد اعمال تغییرات طراحی در سامانههای مختلف بوجود آمد. شباهت های زیادی از نظر فن آوری بین شهاب ۲ و ۳ وجود دارد، اما شهاب ۳ پیشرفته تر بوده و از نظر الکترونیک با فن آوری جدید و رایانه هدایتی پیشرفته از نظر سخت افزار و نرم افزار در ساخت آن استفاده شده است. برد این موشک بیش از ۱۳۰۰ کیلومتر عنوان شد ه است.
کلاهک آخرین نمونه های شهاب ۳ از نوع جدا شونده است که پس از رسیدن به قوس نزولی در ارتفاع مناسب از بدنه موشک جدا شده و به سمت هدف ادامه مسیر داده و باعث ناتوانی دشمن در انهدام آن میشود. طول این نمونه ها حدود ۱۶.۵ تا ۱۷ متر بوده و برد آنها تا ۱۸۰۰ کیلومتر در نمونه های نهایی عنوان شده است
ابر موشک هایپر سونیک «فتاح» از دقت اصابت فزاینده، سرعت بسیار بالا، قابلیت مانورپذیری فوقالعاده و همچنین از توان پنهانکاری و عبور از سامانههای راداری برخوردار است. توانایی اجرای مانور داخل و خارج جو و سرعت بیش از ۱۵ هزار کیلومتر بر ساعت) از قابلیت های موشک ابرفراصوت (هایپرسونیک) فتاح است.
موشک عاشورا با بردی معادل ۲٬۰۰۰ کیلومتر در سال ۲۰۰۷ رونمایی شد. این موشک از نظر برد نمونه ارتقاء یافته موشک شهاب ۳ است که حدودا ۲۵۰۰ کیلومتر برد دارد. ارتفاع این موشک در حدود ۱۹ تا ۲۳ متر است.
موشک ذوالفقار دارای امکان جداشدن سرجنگی این موشک است. از این نظر مشابه موشکهای بالیستیک برد متوسط و بلند عمل میکند. موشک بالستیک ذوالفقار ایران نسخه ارتقا یافته موشک فاتح ۱۱۰ نسل چهارم است که طول و قطر و برد و وزن سرجنگی آن افزایش یافتهاست. وزن کلاهک این موشک ۴۵۰ کیلوگرم و برد موثر آن ۷۰۰ کیلومتر است.
در ۲۲ بهمن ماه ۱۴۰۰، از موشک میانبرد و نقطهزن خیبرشکن رونمایی شد. این موشک نسل سوم موشکهای بالستیک میان برد ایران، با شعاع عملکرد ۱۴۵۰ کیلومتر است. خیبرشکن از سوخت جامد استفاده میکند و نسبت به موشکهای مشابه وزنی کمتر دارد. شعاع عملکرد قطعی خیبرشکن بیش از۱۴۰۰ کیلومتر برآورد شده ضمن اینکه قدرت مانورپذیری این موشک نسبت به موشکهای هم رده خود بسیار بالاست.
نسل چهارم موشک خرمشهر با نام خیبر توسط امیر محمدرضا آشتیانی، وزیر دفاع رونمایی شد. برد این موشک، ۲ هزار کیلومتر و وزن سرجنگی آن نیز، ۱۵۰۰ کیلوگرم است.سرجنگی این موشک حدود ۴ متر طول دارد.
موشک بالستیک دوربرد (IRBM)
شهاب ۴ در برنامه موشکهای دوربرد ایران قرار دارد. این موشک نخستین موشک ایرانی است که برای حمل ماهواره و قرار دادن آن در مدار طراحی شدهاست. تغییرات روی موشک شهاب ۴ منجر به ساخت موشک فضایی ایرانی که کاوشگر ۱ نام دارد، شد.
موشک بالستیک هایپرسونیک: موشک بالستیک قاره پیمای سوپرسونیک (یک موشک بالستیک با برد بیش از ۵۵۰۰ کیلومتر (۳۴۰۰ مایل) است، که عمدتاً برای حمل سلاح های خاص (ارائه یک یا چند کلاهک هسته ای گرما) طراحی شده است. سلاحهای متعارف، شیمیایی و بیولوژیکی نیز میتوانند با کارایی متفاوت تحویل داده شوند، اما تاکنون هرگز روی موشکهای بالستیک قاره پیما مستقر نشدهاند. روز دوشنبه ۱۵ خرداد ۱۴۰۲ از این موشک رونمایی شد.
مروری بر انواع موشکهای بالستیک ساخت ایران نشاندهنده رشد چشمگیر توانمندیهای نظامی و فناوری بومی در حوزه تسلیحات راهبردی است. ایران با توسعه طیف وسیعی از موشکهای بالستیک از جمله کوتاهبرد، میانبرد، دوربرد و هایپرسونیک، نه تنها به افزایش قدرت بازدارندگی خود در منطقه پرداخته، بلکه توانسته است به جایگاهی قابل توجه در عرصه صنایع موشکی دست یابد.
هر یک از این موشکها با ویژگیهای منحصربهفردی همچون سوخت جامد، سرعت بالا، دقت هدفگیری و توان نفوذ در سامانههای دفاعی، نقش مهمی در تقویت بنیه دفاعی کشور ایفا میکنند. مجموعه موشکهای معرفیشده در این متن تنها بخشی از توان موشکی جمهوری اسلامی ایران است که نشان از رویکرد مستمر در ارتقاء ظرفیتهای دفاعی و فناورانه دارد.